winter

Achtergrond-herfst-2

Achtergrond - herfst

Achtergrond-herfst

Cola                                                

Janny Bakker-Rietman, Genemuden

D’r is, lange eleden, een tied ewest dat aa-k et nooit in uus ad. Of allienig aa-w volk verwachtten: Cola. Et verlangen terugge noar die tied kump elke vri’jdag in alle ievigeid weer in mi’j op aa-k met de kratten vol boskoppen sliepe woor as de colaflessn parmantig bovenuut steken. Ek kriege altied et gevuul ’t as ze mi’j uutlachen, die broene pinaekels met eur rooie mussen.

Ek muut ze niet. Niet allienig um eur inold (want best skient et spul niet te wezen veur een meinse, wel um roestige skroeven lös te wieken) mær zie bin ook zwoor en onændig te antieren. En zie wörden alsmær groter. Twintig joor eleden aa-j gezinsflessen van een liter en een orecaflessien van nog gien derden liter. Now zit er een alve liter in de kleine flessies die as de supermærkt verkocht, en bealve flessen van aanderalve liter stoan d’r ook twie-liter-flessen cola in et skap. Dat kump netuurlijk ook umdat de inold van een frisdraankglas sinds die tied anzienlijk vergroot is. Twintig joor eleden skunk ek zes colaglaezen fris uut een liter. Now skink ek net-an zes glaezen uut aanderalve liter. Mien kienders bin trouwens now ook wel twie keer zo groot as toe, dat muu-k d’r bi’j zaegen.

Wi’j, mien man en ek, drinken et nooit. Wi’j drinken koffie en thee, en værder veur tien uur ’s oavends ooguut een keer een glas waeter of sap. En noa tien uur drinken wi’j ook gien cola. Zo wenden wi’j et onze oldste kienders ook. D’r was op gezette tieden thee, bi’j et brood was er melk en as ze mochten opblieven drunken ze ranja of sap.
Dat was allemoale nog in de tied dat wi’j eur levens noar onze aand konden zetten. En dat ook zonder wroeging deuden. In die tied aa-j ’s oavends um kwært veur zeuven Sesamstroate op de tillevisie. Door mochten ze altied nog noar kieken en dan was et bèèdegoanstied. Mær aa-w een keer plannen adden veur de oavmd, dan drukten wi’j um een uur of zesse een videobaand met een olde opnaeme van Sesamstroate in de video en dan lagen ze um alf zeuven. Goeie olde tied toen as ze nog gien klokke konden kieken. Now is et um-edraeid: zie bepoalen deur eur tied van thuuskomen oe laete as ek rustig kan goan sloapen, en doorbi’j lieken ze te deinken dat ek gien klokke kan kieken.

Mær met die cola is et, deink ek, mis egoan toen as de oldsten zelfstaandig onder et volk kwamen. Et muut een openbarige veur ze ewest wezen te ontdækken wat de wereld allemoale te drinken beud. In plaese van melk bi’j oe brood bestond er ook jokidrink en sommige kienders kregen ’s middes uut skoele sinas in plaese van thee! 
Toen de tied anbrak dat er ook ’s oavends jeugd over de vloere kwam was et ække van de dam. As ze bi’j iederiene thuus frisdraank te drinken kregen, woorumme mossen ze dan bi’j ons an et sap.
En ek laze in die tied elke moand in ‘Olders van Now’ oe belangriek et veur een kiend is um bi’j een groep te euren en eur an te passen an et groepsgedrag, dus binnen de körtste keren stond er bi’j ons ook een flesse cola in de koelkaste.
Veur de oldsten en eur groep.
Mær de jongsten lustten et ook wel. Now, veuruit, as ze op mochten blieven kregen zie ook een bietien. En noarmoate ze groter wörden een bietien meer. Tot de dag dat ze mi’j toevoegden dat aa-k toch ook wel wus dat as ze gien thee lustten. Nee, gæk, dat was mi’j even ontgoan. Vrogger drunken ze dat toch altied as ze uut skoele kwamen? Mær dat mos in de Middeleeuwen ewest ebben, en ek mosse niet zo oldewes doen. Dat snoerde mi’j de mond.

Toen begun de strijd um de oevuuleid. Íen glas daegs. Íen glas uut skoele en ’s oavends een glas. Drie flessen in de weke en op is op. Gien flessen mee noar boven. Flessen cola wægstoppen zodat ze niet alles in ien keer opdrunken. Ek kenne alle moatregels. En ek wiete dat aa-k niet de ienigste bin. Ek kenne een gezin woor ze de cola altied wægstopten in de piano: iene van de weinige plækken woor kienders op de cola-leeftied met een bocht um èn lopen.

Ek eb de leste joren een kaste die op slot kan. Door stet de cola in. En de chips. Oewel, et wördt niet ærger met de cola-consumptie. Zie lusten now ook bier.

 

Een dikke lippe

Henk Hooijer, Zwartsluus

D'r bint van die dagen da-k eigenlijk nargens zin an hebbe.
Of umme mit mien vrouwe Geertie te spreken, dat ik oaveral te beroerd veur binne. Meestal goat zokke verleuren dagen, zonder al te veule problemen veurbij. Maar soms pakt ze hiel aans uut dan da-j verwacht hadden. Zoas veurige weke.